Thả lỏng để đi xa: bài học vượt giới hạn bản thân từ lần đầu bơi biển hơn 1km
Thả lỏng để đi xa: bài học vượt giới hạn bản thân từ lần đầu bơi biển hơn 1km
Giữa biển, tôi không còn chạm được chân xuống đáy
Theo phản xạ, tôi quơ chân xuống tìm đáy. Không có đáy. Chỉ có nước sâu hun hút bên dưới.
Điều tôi sợ nhất, hóa ra không phải mệt. Tôi làm nghề huấn luyện. Mệt thì tôi quen. Thứ làm tôi chờn là chuyện khác. Dưới chân, không còn gì để đứng. Không còn cảm giác mình kiểm soát được.
Ở hồ bơi, thành hồ lúc nào cũng ngay bên. Mỏi, với tay ra là bám được. Ngoài biển thì không. Không thành hồ. Không điểm tựa. Không gì để với.
Rồi một ý nghĩ len vào: "Lỡ có chuyện gì thì sao?" Và theo bản năng, tay chân cứ chực quẫy cho thật nhanh.
Hôm đó tôi không liều một mình. Có huấn luyện viên bơi ngay bên, dẫn tôi ra. Nhưng nỗi sợ thì không ai bơi giùm. Chỗ đó, bạn phải tự đi qua.
Có thể bạn cũng từng đứng ở một chỗ như thế. Không phải giữa biển. Mà giữa một việc quá sức. Một quãng đường chưa thấy đích. Một lúc chỗ dựa quen thuộc bỗng biến mất, và bạn không còn gì để bám. Vẫn phải bước tiếp, mà chẳng biết bên dưới có gì đỡ mình.
Đây là lần đầu tôi bơi xa bờ đến vậy. Và cũng là ngày tôi biết mình đã tin sai một điều, suốt bao lâu nay.
Điều kéo tôi qua hơn một cây số nước sau đó, đi ngược hẳn thứ tôi vẫn đinh ninh: rằng muốn đi xa hơn, phải cố nhiều hơn.
300 mét, cái giới hạn tôi tự vẽ trong đầu
Trước khi ra biển, tôi tập trong hồ.
Ngày đầu, bơi hơn 10 mét đã đuối. Rồi 25. Rồi 50. Rồi 100.
Mỗi con số nhích lên là một lần tôi bất ngờ về mình.
Sau nhiều buổi, tôi bơi liền một mạch 300 mét. Lúc đó, với tôi, nó là con số lớn. Một cột mốc thật sự.
Nhưng 300 mét, không biết từ lúc nào, thôi làm cột mốc. Nó lặng lẽ thành cái trần.
Mỗi lần xuống nước, một câu tự vang lên trong đầu: "Mình bơi được tới đó." Chưa lần nào tôi nghĩ: "Mình đi xa hơn được không."
Tôi thôi đo mình bằng sức mình. Tôi đo mình bằng một con số cũ.
Cái giới hạn đó, hóa ra, không nằm ở tay, ở chân, ở phổi. Nó nằm trong đầu. Tôi tự vẽ ra. Rồi tin nó có thật.
Tôi kể chuyện này, vì tôi tin bạn cũng có một con số như thế.
Cái 300 mét của riêng bạn. Một mức bạn nghĩ mình chỉ tới đó. Một việc bạn cho là mình không kham nổi. Một ngưỡng đâu đó, trong nghề, trong đời, trong chính bạn.
Bạn chạm tới nó một lần. Rồi bạn thôi hỏi: mình đi xa hơn được không.
Câu hỏi tắt lúc nào, cái trần hạ xuống lúc đó.
Vượt qua nó, nhiều khi, không bắt đầu ở đôi tay. Mà ở lúc bạn nhìn thẳng cái trần kia, và nhận ra chính mình đã dựng nó lên.
Ba việc tôi làm để bơi tiếp, không việc nào là gồng thêm
Đến một đoạn, tôi biết mình đã qua cái mốc ba trăm mét quen thuộc.
Nước mở ra bốn phía. Không còn thành hồ để với tay. Thả chân xuống, không chạm được đáy.
Ngay lúc đó, tôi làm ba việc. Cả ba, không việc nào là gồng thêm.
Việc thứ nhất: tôi thôi nhìn về bờ.
Nhìn về bờ là để đo. Đo xem đã đi được bao xa, còn bao xa nữa. Càng đo càng nản. Tôi quay hẳn mặt về phía trước, chọn một điểm, và chỉ nhìn nó.
Việc thứ hai: khi mỏi, tôi ôm phao nghỉ.
Tôi cho phép mình nghỉ. Nhưng không cho phép mình quay đầu.
Nghỉ và bỏ cuộc là hai chuyện khác nhau. Ôm phao, thở vài nhịp, cho tay chân dịu lại, đó là nghỉ. Bơi ngược về bờ vì sợ, đó mới là bỏ cuộc.
Việc thứ ba: nghỉ xong, tôi bơi tiếp.
Tôi liếc đồng hồ. Chưa đủ một nghìn mét. Tôi không nghĩ gì thêm. Buông phao ra, bơi tiếp.
Rồi tôi lên bờ.
Đồng hồ báo 1.048 mét.
Tôi không vui vì con số. Tôi vui vì một điều khác: hóa ra cũng không khó như mình từng nghĩ.
Cái mốc tôi tự dựng trong đầu bao lâu nay. Chạm vào mới thấy nó mỏng đến vậy.
Nhưng tôi phải nói rõ một điều, trước khi bạn muốn thử.
Buổi hôm ấy tôi có huấn luyện viên dẫn ra, có phao ngay bên cạnh. Bơi biển xa bờ không phải chuyện đùa. Có dòng chảy. Có lúc kiệt sức không kịp trở tay.
Nếu bạn muốn đi xa hơn giới hạn của mình dưới nước, xin đừng làm một mình. Có người đi cùng, hoặc có huấn luyện viên. Có phao. Hiểu sức mình. Chọn vùng nước an toàn.
Càng gồng càng chìm: vì sao thả lỏng mới bơi được xa
Dưới nước có một điều ngược đời. Bạn càng dùng sức để thắng nước, nước càng nhấn bạn xuống.
Càng gồng, cơ thể càng chìm. Càng hoảng, nhịp thở càng loạn. Càng loạn, bạn càng đuối.
Giữa biển, mỗi lần tôi cố sải tay thật mạnh, tôi lại thấy mình nặng thêm. Cứ như nước đang kéo ngược lại.
Nghe vô lý. Nhưng lý do thì rất vật lý.
Tôi học Đại học Thể dục Thể thao, nên quen nhìn mọi thứ bằng cơ chế, không phải bằng cảm giác.
Khi bạn gồng, cơ bắp căng cứng. Nhịp thở gấp và nông. Phổi giữ được ít khí hơn. Mà phổi chính là cái phao trời cho, nằm sẵn trong lồng ngực. Ít khí thì độ nổi giảm. Độ nổi giảm thì chìm. Chìm thì lại càng gồng. Cái vòng đó tự siết lấy bạn.
Thả lỏng thì cởi được cái vòng đó. Hít sâu, giữ khí trong ngực. Phổi căng lên thành phao. Cơ thể tự nổi.
Nên muốn nổi, muốn đi xa, bạn không thắng nước bằng sức. Bạn đi cùng nó. Thả lỏng. Thở đều. Động tác mềm. Đầu óc bình tĩnh. Khi đó cơ thể mới lướt đi nhẹ nhàng.
Thả lỏng không phải là yếu đi. Là thôi chống lại chính thứ đang nâng mình.
Muốn bơi xa, không phải học cách dùng nhiều sức hơn. Mà học cách thả lỏng hơn.
Nếu bạn đang cố mãi mà không tới, rất có thể không phải vì bạn yếu. Mà vì bạn đang dùng sai cách. Sai cách thì sửa được.
Không chỉ chuyện bơi: Pickleball, chạy bộ và cuộc đời
Bài học đó không nằm lại giữa biển.
Nó theo tôi lên bờ. Đi vào mọi thứ tôi làm.
Cùng một quy luật. Chỉ đổi sân.
Pickleball: có những cú đánh càng cố dùng sức, bóng càng hỏng.
Chạy bộ: càng cố tăng tốc từ đầu, cuối đường càng hụt hơi.
Cuộc đời: có những thứ càng muốn giữ thật chặt, lại càng tuột khỏi tay.
Bạn thấy mình ở đâu trong ba dòng đó chưa?
Tôi thì thấy mình ở cả ba.
Không phải vì lười. Tôi cố nhiều là đằng khác. Chỉ là cố sai cách.
Có quãng tôi cứ tưởng gồng thêm là sẽ tới. Cú đánh hỏng, tôi vung mạnh hơn. Đường chạy đuối, tôi ép chân nhanh hơn. Việc bế tắc, tôi siết chặt hơn.
Mọi thứ vẫn thế. Chỉ có tôi là kiệt thêm.
Càng siết, càng trượt.
Rồi tôi hiểu ra.
Thả lỏng không phải buông xuôi.
Nghe hai chữ đó, nhiều người tưởng là nằm im, mặc kệ, thôi không cố nữa.
Không phải.
Thả lỏng là buông bớt nỗi sợ. Buông cái ý muốn nắm chắc mọi thứ trong tay.
Là tin vào những gì mình đã chuẩn bị. Rồi tiếp tục tiến về phía trước.
Tay vẫn quạt nước. Chân vẫn sải đều. Cú đánh vẫn ra. Chỉ là không còn gồng.
Buông cái sợ. Không buông mục tiêu.
Bạn vẫn đi tới nơi mình muốn. Chỉ là đi nhẹ hơn.
Như lúc giữa biển. Khi tôi thôi đánh nhau với nước, nước lại đỡ tôi đi.
Còn bạn? Chỗ bạn đang gồng nhất lúc này, thử lơi tay ra một chút xem.
Không phải bỏ. Chỉ là thôi siết.
Nghệ thuật thả lỏng để đi xa
Tôi kể chuyện này không phải vì con số 1.048 mét.
Con số đó, rồi sẽ có người bơi xa hơn.
Thứ ở lại với tôi là chuyện khác.
Có những giới hạn không vượt qua được bằng cách gồng mình lên.
Mà bằng cách thả lỏng.
Buông bớt nỗi sợ. Tin vào những gì mình đã chuẩn bị. Rồi bước tiếp.
Nên mỗi khi cuộc sống trở nên quá nặng nề, tôi lại nhớ cảm giác giữa biển. Cái lúc chân không chạm đáy mà vẫn phải đi tiếp.
Đây không còn là bài về bơi.
Đây là bài về nghệ thuật thả lỏng để đi được thật xa.
Giờ tới lượt bạn.
Ai cũng có một cái mốc từng tự vạch ra cho mình. Rồi quên mất chính mình là người vạch ra nó.
Cái 300 mét của bạn đang nằm ở đâu?
Một cú đánh mãi không thuận. Một cữ chạy hụt hơi. Một việc trong đời cố hoài không tới.
Viết cho tôi một dòng ở bình luận. Biết đâu nó thành bài viết tiếp theo. Tôi đọc hết.
Và nếu giới hạn của bạn đúng là chuyện bơi thật, xin nhớ giùm tôi: đừng một mình bơi ra xa chỉ để đuổi theo một con số. Có người đi cùng. Có phao. Biết sức mình.
Điều bạn cần lúc này, có lẽ, không phải cố thêm.
Mà là thả lỏng.
Câu hỏi thường gặp
Thả lỏng khi bơi có phải là ngừng cố gắng không?
Không. Tay vẫn quạt nước, chân vẫn sải đều, bạn vẫn tiến về đích. Thả lỏng là bỏ cái gồng thừa và nỗi sợ, chứ không bỏ mục tiêu. Bạn vẫn đi tới nơi mình muốn, chỉ là đi nhẹ hơn.
Vì sao càng dùng sức bơi lại càng chìm?
Khi gồng, cơ bắp căng cứng, nhịp thở gấp và nông, phổi giữ được ít khí hơn. Phổi chính là cái phao tự nhiên trong lồng ngực. Ít khí thì độ nổi giảm, cơ thể chìm xuống, và bạn lại càng gồng. Hít sâu, giữ khí, thả lỏng thì cơ thể tự nổi.
Người mới tập nên làm gì để bơi xa hơn giới hạn của mình?
Trước hết, đừng tự nhốt mình trong một con số cũ. Sau đó, tập ba việc: nhìn về phía trước thay vì đo quãng đã qua, cho phép mình ôm phao nghỉ mà không quay đầu, và luôn có người đi cùng hoặc huấn luyện viên ở vùng nước an toàn. Đi xa là chuyện của sự thả lỏng và chuẩn bị, không phải của việc liều.
Về tác giả
Tôi là Lương Chí Bảo. Huấn luyện viên thể chất, người sáng tạo nội dung về vận động và phát triển bản thân, tốt nghiệp Đại học Thể dục Thể thao, nơi tôi học cách cơ thể con người vận động.
Nhưng tôi không nói thứ mình chưa tự làm. Tôi chơi và dạy Pickleball. Tôi chạy bộ đường dài, đã đi trọn cự ly 50km trail. Và tôi đang trên hành trình rèn sức bền dài hạn. Buổi bơi hơn một cây số này chỉ là một chương nhỏ trong hành trình đó.
Tinh thần tôi theo đuổi, gói trong hai chữ: sống bền bỉ. Phục vụ và truyền cảm hứng vận động, không phô diễn.
