Chu Thị Hà và bài học bán hàng từ tâm: khi xuất phát điểm thấp không phải điểm yếu
Chu Thị Hà và bài học bán hàng từ tâm: khi xuất phát điểm thấp không phải điểm yếu
Chu Thị Hà khởi nghiệp từ hộ nghèo Nghệ An, ngã đủ đường rồi đứng vững nhờ bán hàng từ tâm. Một người đồng môn Eagle Camp kể lại và bạn soi lại chính mình.
"Chắc mình không đủ khéo để bán hàng."
Bạn nói câu đó chưa?
Tôi thì có. Ngày mới ra làm nghề, tôi cũng đứng đó, nghĩ y hệt. Rằng người ta bán được là nhờ khéo miệng. Còn mình thì vụng. Nền thì không có.
Rồi tôi học chung Eagle Camp với một người khiến câu đó lung lay.
Chu Thị Hà.
Mở shop quần áo, đóng. Mở quán cà phê, đóng. Ngã đủ kiểu, đủ đường. Lớn lên trong một cái nghèo mà chính cô không giấu.
Vậy mà cô đứng được.
Không bằng tài ăn nói. Không bằng chiêu chốt đơn. Mà bằng chính con người thật của mình — thứ cô gọi là bán hàng từ tâm.
Tôi kể chuyện Hà ở đây không phải để bạn thương cô.
Mà để bạn soi lại mình.
Vì nếu một người ngã nhiều đến thế vẫn đứng dậy được bằng cái thật, thì cái cớ "mình không đủ khéo" — của bạn, của tôi — bắt đầu nghe không còn vững.
Có một câu hỏi tôi mang theo từ hôm nghe cô kể trong lớp. Ở đúng cái khoảnh khắc người ta muốn buông tay nhất — cái gì đã giữ một con người đứng lại?
Tôi để dành câu trả lời ở gần cuối bài.
Giờ thì bắt đầu từ chỗ Hà bắt đầu. Từ cái nghèo.
Tôi quen Hà ở lớp Eagle Camp — và cô gái nghèo Nghệ An ấy khiến tôi khựng lại
Tôi học chung Eagle Camp với Hà. Cùng một lớp, cùng một thầy.
Nên những gì tôi kể sau đây, có phần tôi ngồi trong lớp mà nghe. Có phần là chuyện Hà tự viết ra, tôi đọc lại. Tôi sẽ tách bạch cho bạn.
Chu Thị Hà. Sinh năm 1996. Quê Nghệ An.
Bây giờ cô là nhà sáng lập Nha khoa Quốc tế Nami ở Đà Nẵng. Bảy năm trong nghề. Hai cơ sở, gần mười ghế. Cô tự gọi mình là "chuyên gia thiết kế nụ cười".
Nghe qua thì gọn. Một người thành đạt.
Nhưng chỗ khiến tôi khựng lại không nằm ở hai cơ sở, cũng không ở gần mười cái ghế đó. Nó nằm ở vạch xuất phát.
Hà lớn lên trong một nhà thuộc hộ nghèo. Nghèo tới mức, theo lời cô, trong nhà không có nổi năm triệu đồng. Ngày cô vào đại học, bố mẹ phải đi vay tiền trợ cấp nhà nước để cho con đi học.
Bạn đọc lại câu đó một lần nữa đi.
Vay cả khoản trợ cấp. Chỉ để một đứa con nhà nghèo được bước chân vào giảng đường.
Tôi kể chi tiết này không phải để bạn thương một cô gái nghèo. Hà không cần ai thương. Tôi kể vì nó dẫn tới một điều tôi thấy lạ.
Người ta hay nghĩ cái nghèo là thứ chôn chân mình. Là điểm yếu phải giấu. Là cái cớ để không dám.
Với Hà thì ngược lại.
Chính vì từng nghèo, từng tự ti vì cái nghèo, cô mới hiểu tận trong ruột cái cảm giác không dám ngẩng đầu. Không dám cười. Không dám để người khác nhìn thẳng vào mình.
Và cái hiểu đó, sau này, thành gốc rễ nghề của cô. Một người đi trả lại nụ cười cho người khác, lại bước ra từ chính những năm tháng không dám cười.
Cái điểm yếu tưởng chôn chân cô. Hóa ra là thứ đặt cô đúng chỗ.
Còn bạn. Bạn có đang giấu đi vạch xuất phát của mình không?
Thất bại đủ đường — nhưng Hà không gọi đó là thất bại
Cái nghèo là nơi Hà bắt đầu. Nhưng nó không giữ cô ngồi yên.
Thời sinh viên ở Hà Nội, Hà lao vào kinh doanh. Cô mở một shop quần áo. Rồi một quán cà phê.
Cả hai lần lượt đóng cửa.
Thiếu kiến thức quản trị. Thiếu tài chính. Thiếu cả cách bán hàng. Dựng lên rồi lại gỡ xuống. Từng cái một.
Nếu là bạn, bạn gọi đó là gì?
"Mình làm gì cũng hỏng." "Xuất phát điểm thấp thế này thì làm được gì."
Câu đó, tôi đoán, quen với nhiều người đang đọc. Vì nó cũng từng chạy qua đầu tôi.
Hà không gọi đó là thất bại.
Không phải kém cỏi. Không phải số phận. Mà là học phí.
Học chung Eagle Camp, tôi nghe Hà dùng đúng chữ đó. Học phí. Cái giá phải trả để biết một điều không trường nào dạy sẵn.
Rồi một cánh cửa mở ra. Hà đi làm MC cho các chương trình, sự kiện. Sân khấu dạy cô bài học đầu tiên về bán hàng.
Và nó không phải điều bạn nghĩ.
Không phải nói cho hay. Không phải giọng cho mượt, câu cho bóng. Mà là: muốn người khác tin mình, trước hết phải thật sự hiểu họ.
Đứng trên sân khấu, Hà thấy bán hàng không bắt đầu từ cái miệng của người bán. Nó bắt đầu từ chỗ người bán chịu đặt mình vào vị trí người nghe.
Bạn thấy chưa? Cái shop đóng cửa, cái quán đóng cửa — chúng không lấy đi thứ gì của Hà.
Chúng để lại một thứ.
Và thứ đó, sau này, thành gốc của cả một nghề.
Ba năm được trả lương để học cách làm chủ
Năm 2019, Hà tốt nghiệp.
Rồi bén duyên với nghề nha, theo nghề vào Đà Nẵng. Một cô gái Nghệ An từng mở shop, mở quán rồi đóng cửa, giờ đi làm thuê ở phòng khám của người khác.
Nghe như một bước lùi.
Nhưng ba năm đó, Hà không gọi là đi làm thuê. Cô gọi là ba năm được trả lương để học cách làm chủ.
Đọc câu đó, tôi khựng lại.
Đa số chúng ta đi làm để nhận lương. Hết giờ thì về. Việc ai nấy làm. Hà thì lấy về nhiều hơn cái phong bì lương: cách vận hành cả một phòng khám. Cô quan sát từng quy trình. Từng khâu. Từng chỗ trơn tru và từng chỗ kẹt.
Người ta trả tiền cho cô làm việc.
Cô coi đó là học phí người ta trả ngược cho mình.
Tôi học chung Eagle Camp với Hà. Điều tôi để ý ở cô nằm đúng chỗ này. Người tự ti về xuất phát điểm thường vội. Vội chứng minh, vội ra riêng, vội cho thiên hạ thấy. Hà làm ngược. Cô chịu đứng ở vị trí người làm thuê đủ lâu để hiểu tận gốc cái nghề mình sắp gánh.
Chuyện chuyên môn nha khoa tôi không dám bàn. Tôi không ở trong nghề đó. Nhưng cái tư duy biến chỗ làm thành trường học thì tôi hiểu.
Rồi tới đoạn khó tin.
Thu nhập của Hà khi ấy khoảng 80 triệu một tháng. Con số nhiều người mơ. Người xung quanh khuyên cứ thế mà yên, đừng liều.
Có việc tốt. Có lương cao. Có người can.
Vậy mà cô vẫn rời đi.
Bạn còn nhớ câu hỏi tôi treo ở đầu bài chứ? Cái gì giữ một người đứng vững ở khoảnh khắc đáng lẽ phải gục ngã.
Câu trả lời bắt đầu từ chính quyết định rời đi này.
Cái gì giữ một người đứng lại — khép lại khoảnh khắc ở đầu bài
Ở đầu bài, tôi treo một câu hỏi. Cái gì giữ một người đứng lại được, ở đúng cái khoảnh khắc lẽ ra ai cũng sẽ ngã?
Giờ tôi kể bạn nghe khoảnh khắc đó.
Hà quyết định mở phòng khám riêng. Đúng lúc đang mang bầu vượt mặt. Phòng khám còn dở dang, trang trí chưa xong.
Rồi bố Hà phát hiện bị ung thư.
Tôi sẽ không tô vẽ chỗ này. Hà kể cô sụp đổ. Đã có lúc muốn buông tất cả.
Ở chỗ đó, ai cũng muốn buông. Một đứa con sắp chào đời. Một phòng khám chưa xong. Một người bố vừa nhận tin dữ.
Cái giữ Hà đứng lại không phải nghị lực trong sách. Là lời của bố. Cô nghe lời bố, đứng dậy làm tiếp — để ông kịp nhìn thấy con gái mình trưởng thành.
Và còn một thứ nữa đè trên vai cô.
Vốn mở Nami không phải tiền của Hà. Chị gái cắm sổ đất, cho em vay khoảng một tỷ rưỡi. Cả tài sản của một gia đình, đặt vào ước mơ của một người.
Bạn thử đứng vào chỗ đó. Sau lưng là niềm tin cả nhà. Trước mặt là khoản nợ hơn một tỷ.
Hà tự nhủ một câu: không được phép thất bại thêm lần nào nữa.
Đây là chỗ tôi muốn bạn dừng lại.
Ngay năm đầu tiên, Hà trả hết khoản nợ hơn một tỷ đó.
Tôi để con số đứng một mình. Vì nó tự nói.
Một cách làm nghề tử tế — bán bằng cái tâm, không đặt ví tiền của khách lên trên — vẫn chịu được một áp lực thật đến vậy. Nó không cần chiêu trò để trụ. Nó trụ được vì nó thật.
Đến hôm nay, Hà đã bảy năm trong nghề. Hai cơ sở Nami. Hàng nghìn khách hàng lấy lại được nụ cười.
Bố Hà đã mất. Nhưng ông ra đi thanh thản, và hãnh diện — vì kịp thấy con gái đứng vững, lo được cho cả nhà.
Điều Hà tự hào nhất, cô nói, không phải cái xe hay mảnh đất.
Mà là chứng minh được rằng niềm tin cả nhà đặt vào mình… là xứng đáng.
Tôi không bán răng — bán hàng từ tâm nghĩa là gì (và vì sao xuất phát điểm thấp không phải điểm yếu)
Trả được nợ chỉ trong năm đầu. Nhiều người sẽ hỏi ngay: bằng chiêu gì?
Không có chiêu nào. Chỉ có một cách nghĩ.
Hà có một câu tôi nghe rồi không quên được.
"Tôi không bán răng — tôi trao lại cho người ta sự tự tin, phẩm giá và niềm vui được là chính mình."
Nghe qua tưởng câu nói cho sang miệng. Nhưng ghép với cả hành trình phía trên, nó không còn là khẩu hiệu. Người từng cúi mặt vì cái nghèo mới hiểu cảm giác không dám cười. Nên khi bán, cái Hà chạm vào không phải hàm răng. Là chỗ người ta giấu đi.
Bán hàng từ tâm, đọc những gì Hà viết, tôi thấy nó chỉ có ba nhịp.
Thấu hiểu thật. Cho đi thật. Rồi khách thành bạn.
Không có mẹo nào ở giữa.
Hà kể một ca. Có cô khách lớn tuổi, mong ước gói trong một câu — "ăn được miếng cơm với con cháu". Hà chọn cho cô giải pháp vừa túi tiền, chắc chắn nhất. Lời lãi chẳng đáng bao nhiêu. Đổi lại là một nụ cười.
Với Hà, kinh doanh không phải trò moi tiền. Là việc kết nối con người.
Giờ tôi quay lại hai nỗi sợ ở đầu bài.
Bạn sợ mình không khéo ăn nói. Bạn sợ bán hàng nghĩa là chèo kéo.
Hà không đẹp lời hơn ai. Hà xuất phát từ chỗ thấp hơn phần đông người đang đọc dòng này — nghèo đến mức trong nhà không có nổi năm triệu. Vậy mà đứng vững. Vì bán bằng chân thành, không đặt ví tiền của khách lên trên con người họ.
Sự tự tin và lòng nhiệt thành quan trọng hơn vẻ ngoài hoàn hảo hay tài ăn nói. Con người thật của bạn đã đủ để chạm tới người khác.
Nên đừng chờ khéo hơn mới dám bán. Đừng chờ có nền, có vốn, có gốc mới dám bắt đầu.
Cái xuất phát điểm bạn đang xấu hổ giấu đi — có khi lại là thứ khách tin.
Muốn thấy tường tận một người bán bằng cái tâm, hãy đọcHà Hạnh Phúc là ai— nơi cô viết về "bán hàng từ tâm" trên blog hahanhphuc.com.
Câu hỏi thường gặp
Chu Thị Hà là ai?
Chu Thị Hà sinh năm 1996, quê Nghệ An, là nhà sáng lập Nha khoa Quốc tế Nami ở Đà Nẵng — hiện hai cơ sở, gần mười ghế. Cô có bảy năm trong nghề, tự gọi mình là "chuyên gia thiết kế nụ cười", và chia sẻ triết lý "bán hàng từ tâm" trên blog hahanhphuc.com. Chân dung đầy đủ ởHà Hạnh Phúc là ai.
"Bán hàng từ tâm" nghĩa là gì?
Theo cách Hà viết, bán hàng từ tâm có ba nhịp: thấu hiểu thật, cho đi thật, rồi khách thành bạn. Bán bằng sự chân thành, không đặt ví tiền của khách lên trên con người họ. Với Hà, sự tự tin và lòng nhiệt thành quan trọng hơn vẻ ngoài hoàn hảo hay tài ăn nói.
Xuất phát điểm thấp có cản trở việc bán hàng không?
Câu chuyện của Hà cho thấy điều ngược lại. Chính vì từng nghèo, từng tự ti, cô mới hiểu cảm giác của người ngại ngẩng đầu — và cái hiểu đó thành gốc rễ nghề. Vạch xuất phát bạn đang giấu, có khi lại là thứ khiến khách tin.
Tôi làLương Chí Bảo— HLV Pickleball và người làm nội dung ở Đà Nẵng, học viên Eagle Camp của thầy Phạm Thành Long. Tôi không phải nha sĩ, và bài này tôi không viết với tư cách người trong nghề nha. Tôi viết với tư cách một người đồng môn — học chung lớp với Hà, ngồi nghe cô kể, đọc những gì cô viết. Những gì tôi thuật lại về đời cô đều từ hai nguồn đó, tôi đã tách bạch phần tận tai với phần cô tự kể.
Nếu tuần này có một câu chuyện đáng đọc trọn vẹn, tôi mong bạn dành choHà Hạnh Phúc là ai.
Không phải để bạn thương một người. Để bạn tin lại chính mình.
